Tcha Limberger is de kleinzoon van violist Piotto Limberger, stichter van zigeunerorkest DE PIOTTO’S. Vader Vivi Limberger was de ritmegitarist van zigeunerjazzband WASO, waartoe ook Koen De Cauter behoorde. Zij waren waardige opvolgers van LE QUINTETTE DU HOT CLUB DE FRANCE, met giganten Django Reinhardt en Stéphane Grappelli. Tcha kreeg de muziek met de paplepel mee, zegt men dan, en dat klopt, maar er was veel meer dan de zigeunermuziek. Via zijn moeder Lut Bruyneel kreeg hij er de Vlaamse dimensie bij. Tcha droomde er eerst van… flamencozanger te worden, iets wat vlug opgeborgen werd, al is Tcha een uitstekend zanger! Andere musici zorgden ervoor dat zijn muzikale horizon nog meer werd verbreed, mensen waar Tcha (en niet alleen hij…) naar opkeek: Koen De Cauter, Fapy Lafertin, maar ook, en niet in het minst, Dick Vanderharst en Herman Schamp: beiden hadden een beslissende invloed op hun talentrijke leerling. Men kan het slechter treffen met mentoren! Elke gewortelde muzikale expressie leek en lijkt Tcha te boeien, volksmuziek, zelfs van buiten Europa (vooral Turkije, Bolivië en India), maar ook allerlei vormen van klassieke muziek, van de vroege Vlaamse polyfonie tot hedendaags klassiek.

Qua instrumenten maakte hij een bijzondere evolutie door. Eerst was er de gitaar, in den beginne in de flamenco, maar daar vond hij geen passende tutor voor in het Brugse, dan in de swing jazz, die hij rondom zich kon horen bij familieleden en vrienden, die tot het kruim op dat vlak behoren. Hij vervoegde de Piottos, toen hij amper dertien jaar was. Dan kwamen er fluiten, daarna de klarinet. Ten slotte kwam hij op zijn zeventiende uit bij de viool en wat eerst een ‘hobby’ leek, werd een passie die alle andere in de schaduw stelde. De viool bracht hem automatisch waar hij moest zijn, bij de muziek van de zigeuners uit Hongarije en Roemenië: hij raakte geboeid door de platen van Toki Horvath, violist uit Budapest. Kalai Zsolt, een belangrijke figuur in Tcha’s leven (‘Hij was voor mij als een broer’), gaf hem de 'juiste' namen en opnames, en drukte hem op het hart dat het een absolute noodzaak is Hongaars te kennen om deze muziek optimaal te brengen en dus leerde Tcha de taal (men leest her en der foutief dat hij ‘Hongaarse roots’ heeft: tijd om dit misverstand voorgoed uit de weg te ruimen!) Hij was eind de tweeëntwintig toen hij voor de derde maal naar Budapest ging om er te blijven en er te studeren, wat hij anderhalf jaar deed. Hij ging in de leer bij Horvath Bela, een onbetwiste autoriteit op het gebied. Ondertussen werd Tcha meegezogen in een aanhoudende stroom van projecten en samenwerkingsverbanden, te veel om hier uit te schrijven, maar Tcha’s MySpace somt er een heel pak op. De De Cauter familie en WASO, Lollo Meier, Fabrizio Cassol, Patricia Beyssens zijn opvallende en/of weerkerende namen. Het wijst erop dat men zijn kunde en openheid op prijs weet te stellen.

Tcha is puur natuur. We waren enkele malen bevoorrecht getuige van zijn ongebreidelde speelwoede. Tcha speelde wel vaker op de trein voor een verrast publiek, dat overigens niet altijd even positief reageerde op het ‘gejammer’. Maar adar stonden vele ‘gelukkige zielen’ tegenover, zoals Tcha hen zelf noemt. Een schitterende anekdote hierover, een perfecte illustratie ook van de kracht van muziek, zoals in het sprookje van de Rattenvanger van Hameln, vind je op http://jacoja.skynetblogs.be/post/876581/tcha (op datum van 06/01/2005) Het verhaal blijkt nogal verfraaid en opgesmukt te zijn, maar bevat een kern van waarheid. Tcha: ‘OK, de waarheid mag een mooi verhaal niet in de weg staan. Maar één van de mooiste complimenten die ik kreeg, was toen ik De Fantast (nu de Hot Club de Gand) in Gent binnenkwam en een dame me vertelde dat het zoontje van haar vriendin viool was beginnen spelen nadat hij me op de trein gehoord had. Ik herinnerde me ook nog dat die jongen me toen pistachenootjes gaf. Ik weet zelfs niet meer hoe hij heet. ’t Is ook al zo lang geleden…’

De ‘Romani’ cd met Vivi en Chtoro Limberger, Koen, Dajo en Waso De Cauter, dus twee generaties, vaders en zonen, onder de productie van Dree Peremans, is één van de belangrijke etappes naar waar Tcha naartoe wilde. Hij begon bij de Magyar nóta, letterlijk het ‘Hongaarse lied’, dat hij wilde herwaarderen en herstellen in zijn basisvorm. Natuurlijk was het niet de bedoeling de muziek, zoals die pakweg begin vorige eeuw uitgevoerd werd toen de eerste geluidsdragers verschenen met dat lied), archeologisch te reconstrueren en na te spelen. Maar nieuwlichterij, daar doet Tcha evenmin aan mee. Noem het een respectvolle kennismaking en ontmoeting. Hij beseft dat hij mettertijd van daaruit wel zal evolueren naar ‘iets nieuws’, een nieuwe synthese van oud en nieuw, maar da’ s nog niet aan de orde.

Dat credo vind je terug in de liner notes van de eerste van twee platen, ‘Búra termett idö‘,(‘Tijden verduisterd door Zorgen’), onder de vlag van TCHA LIMBERGER’S BUDAPEST ORCHESTRA, zeg maar zijn eerste volledig eigen project. De titelsong koos Tcha omdat hij het lied leerde kennen (via Koen De Cauter) toen hij deze muziek ontdekte. Het nummer werd jarenlang bijna uitsluitend door de grote Boros Lajos gespeeld en het is ook in diens versie dat Tcha het leerde kennen. Maar die man kent wellicht niet eens de tekst ervan en Tcha heeft er intens naar moeten zoeken. Hij vond het lied later terug in Transylvanië, zij het niet in Kalotaszeg. Het valt overigens goed te horen dat de titelsong van een Magyar nóta plaat dat zelf niet is, maar wel een oeroud volksliedje!

Deze cd stond al eerder in het de aandacht en de kwaliteiten ervan werden elders bezongen (zie de vele, erg lovende recensies op www.lejazzetal.com, site van het label) Maar toch deze vaststellingen. Tcha trok zoals reeds aangegeven de nodige tijd uit om in Budapest de Magyar nóta te leren kennen. Dat zou dan vooral luisteren en leren worden, maar zelf (nog) niet optreden. Stilaan leerde Tcha (in het Hongaars Csá) in Budapest de beste muzikanten kennen, die de stijl beheersen. Dat resulteerde in een uiteraard live cd van haast 70 minuten, opgenomen op drie plaatsen ver buiten Hongarije, meerbepaald in de UK, met de bollebozen die zijn BUDAPEST GIPSY ORCHESTRA vormen. Je hoort op ‘Búra termett idö‘ een afwisseling van nóta (lied), friss (snelle) en lassú (trage) csárdás, en nog een paar specifieke stijlen en ritmes, zoals de esztam, een specifieke stijl in 4/4. Het werd, zoals dat hoort, meeslepende muziek, met vaak een trage spanningsopbouw en een geestdriftige ontlading, alles gefocust op de stem en de viool van Tcha. Dit is niet vanzelfsprekend: een primas of concertmeester (eigenlijk ‘eerste solist’) is meestal de zoon van een traditie van generaties. Die zoon wacht een opleiding tot hij de oude meester opvolgt en de mantel van concertmeester aandoet. Het is geen aanstelling, wel een eer op basis van verdiensten. Tcha komt niet uit die traditie, maar naar verluidt was men zo onder de indruk van zijn samenspel met Horvath Bela dat men hem tot primas aanstelde.

Een tweede, enigszins bevreemdende vaststelling is dat specifiek de Magyar nóta oorspronkelijk de muziek van de Hongaarse… adel was bij de overgang van zeventiende naar achttiende eeuw. De componisten waren ook al edelen, maar de uitvoerders zigeuners. Zoiets geeft eens te meer te denken over ons gebrek aan historische kennis, die aan de basis ligt van vele misverstanden en vooroordelen (*) In casu droeg het misverstand ertoe bij, omwille van de uitvoerders, dat men het onderscheid tussen Magyar nóta en de zigeunermuziek van Transylvanië niet altijd maakte. Tcha wist uiteraard beter. In april stonden Tcha en het orkest al in het PSK, wat we gemist hebben. Maar onze bezige bij en muzikale duizendpoot was toen al op de proppen gekomen met een tweede project. Iets bescheidener van opzet, maar een besliste stap verder. Onder de naam TCHA LIMBERGER’S KALOTASZEG TRIO brengt de violist, begeleid door Tóni Rudi op brács (altviool) en Berki Viktor (staande bas) gezongen en instrumentale lamento’s (klaagliederen), csárdás en andere vormen uit Transylvanië, meerbepaald uit de regio Kolataszeg (Roemeens Ţara Călatei), gelegen in Roemenië, maar ooit onderdeel van het Hongaars koninkrijk. Vandaar de Hongaarse bevolking in die streek en door de enclave vorm een bastion van de oude Hongaarse tradities zoals die in Hongarije zelf al verloren gegaan zijn of opgeslorpt door de Magyar nóta.

Men zou kunnen denken dat de muziek van deze ‘A hajnali csillag ragyog (Laments, Czardas’ and Szaporas from the Transylvanian Region of Kalotaszeg)’ door zijn landelijke karakter ruwer zou dan de toch enigermate verstedelijkte of verdelde Magyar nóta, maar persoonlijk vinden we deze muziek van een al even grote verfijning en precisie in de uitdrukking. Dan moet je bij Tcha Limberger zijn, die zelf heel fier is over het feit dat hij ook in Kalotaszeg als primas aanvaard werd. Hij blijft er wel bescheiden bij: ‘Ik leer nog steeds bij en zo hoort het’ Hij is vol lof over de ondersteuenende rol van zijn medespelers. Het werd dan ook een schitterende plaat. Het openende ‘én vagyok a falu rossza’, een typische ‘keserves’ of uiterst trage lamento, is van een ongelofelijke schoonheid (een repetitie met dit nummer staat op YouTube onder de titel ‘Tcha Limberger in Kalotaszeg’, 7’33’’) Maar meteen na die lamento is het één en al zwier in drie ‘legényes’, snelle dansen voor jongens, die zo hun behendigheid en kracht kunnen demonstreren. Dat doet denken aan de Ierse reels en jigs. Bij de szapora gaat het er nog gedrevener aan toe. Het is het snelste dansritme, al heeft die szapora in andere delen van Transylvanië soms een verschillende naam. Zeer mooi is de korte lassú csárdás, meteen gevolgd door een suite (‘Búsulni soha sem tudtam’), die begint met een keserves (nummers 4 en 5): weemoed in zijn zuiverste vorm! Door de triovorm is de invulling soberder dan op de andere cd, maar dat hoort nu eenmaal zo. Deze drie musici hebben ons met ‘A hajnali csillag ragyog’ niet alleen een heerlijke luisterervaring geschonken, maar ook een inkijk gegeven op een rijke traditie, één van de meest authentieke in gans Europa, en daarom alleen al meer dan de moeite waard.

Antoine Légat (28 06 10)

(*) Men denke bij voorbeeld aan de misvatting dat de Zweedse nyckelharpa in de zeventiende eeuw geďmporteerd was door Waalse gastarbeiders, enkel en alleen omdat zij dit instrument zo goed beheersten. Maar dat was enkel het gevolg van hun kunde op de veel moeilijker viool, waardoor zij sneller en beter dan de lokale musici de nyckelharpa beheersten.

Opmerking: de cd met het Budapest Gipsy Orchestra is precies datgene wat deze muziek bij ons enige, maar zeer geslaagde bezoek aan Hongarije in 1971 zo boeiend maakte. Wat we in de hoofdstad te horen kregen, ’s middags één keer, maar ’s avonds soms meer dan een keer, was Magyar nóta, maar het werd ons voorgesteld en ‘verkocht’ als zigeunermuziek of folklore. Toeristen na ons brachten dan ook platen mee van pakweg Lakatos Sandor, Boros Lajos en van het staatslabel Hungaroton mee, Magyar nóta dus. In het Oostblok van 1971 echter was plaatjes vinden nog echt niet makkelijk. We tikten ten slotte 25 cm platen op de kop in een obscure, gespecialiseerde shop op… Kipdorp in Antwerpen! Dat bleek dan volksmuziek te zijn, expliciet aangeduid met de titel ‘csárdás’. Met de komst van groepen als KOLINDA (MAKAM ES KOLINDA) en MUSZIKAS (met en zonder Márta Sebestyén), enkele jaren later, bleek het dat deze muzikanten vooral het soort muziek spe(e)l(d)en zoals Bela Bartok en Zoltan Kodaly die verzameld hadden in 1908 en 1911 op het platteland en vanuit de traditie. Dus géén Magyar nóta.
Antoine Légat

Tcha Limberger groeide op in een familie van gerenommeerde zi-
geunermuzikanten. Als zoon van gitarist-zanger Vivi Limberger, bekend van Koen De Cauters legendarische Waso Quartet, kreeg hij de manouche swingjazz ŕ la Django Reinhardt met de paplepel binnen. Spoedig werd hij aangetrokken door de zigeunermuziek uit Boedapest, de Magyar Nóta, met haar energieke begeleiding, fraaie harmonieën en verrassende ritmewisselingen. Hij leerde Hongaars en volgde viool bij Kallai Zsolt en Horvath Bela. Op zijn eerste cd wordt de 30-jarige Tcha begeleid door enkele van de beste exponenten van de Budapest gipsystijl. Tcha Limberger is primas (eerste violist), zanger en orkestleider, István Ruszó (tweede viool) ondersteunt de primas actief en passief, István Feher (cimbalon) voegt het karakteristieke getokkel toe, Vilmos Csikós (contrabas) tilt de muziek op en geeft er basis aan, Norbert Olah (bratsch) neemt her en der de ritmische functie over. Károly Szegfü (cello) zorgt voor de harmonische invulling, Csaba Lukáks (klarinet) verrijkt de melodie met trillers en andere versieringen, het publiek (de opname gebeurde op drie locaties in Groot Brittannië, nvdr) ten slotte, stimuleert de muzikanten, want een zigeunerorkest kan niet zonder publiek. Dit album bulkt van de intensiteit, virtuositeit en pathos. Ronduit wereldklasse.
RENE WARNY

Tcha Limberger grew up in a family of renowned Gypsy musicians. Son of guitarist/singer Vivi Limberger, of Koen de Cauter’s legendary Waso Quartet, he was spoon-fed from an early age the swinging Manouche jazz of Django Reinhardt. Very soon he was attracted by the Gypsy music from Budapest, Magyar nota, with its vigorous accompaniment, fancy harmonies and surprising rhythm changes. He learned Hungarian went to Budapest and studied the violin with Kallai Zsolt and Horvath Bela. On this his first cd at age 30 Tcha is accompanied by some of the leading exponents of the Budapest Gypsy style. Tcha Limberger is primas (concert master), singer and orchestra LEADER, István Ruszó (second violin) supports the primas both actively and passively, István Feher (cimbalom) adds the characteristic hammering, Vilmos Csikós (contrabass) lifts the music up and takes care over the good basis of it, Norbert Olah (bratsch) takes care of the rhythmic contra beat. Károly Szegfü (cello) ensures the harmonic interpretation, Csaba Lukáks (manifold) enrich the melody with tremblers and other decorations. Recorded 'live' (the recording happened on three locations in Great Britain) the public at last, stimulated the musicians because a gypsy band can't play without a public.
This album is full of intensity, virtuosity and pathos. Simply world class.
RENE WARNY

There is a keen musical archaeology at work in this ambitious project, produced by Lejazzetal and recorded live in the UK last May by Belgian Gypsy violinist and composer Tcha Limberger. The title songs means ‘Time Darkened By Sorrow’ and was Limberger’s first exposure to the Magyar Nota Gypsy orchestra tradition of the 19th and early 20th centuries.
The music envelopes you with the widescreen, cinematic sweep and sweetness of old movies and vanished empires, the aural equivalent of a grand old perfume unstoppered for the first time in a century, and filling the room with the musky redolence of a vanished order.
Magyar Nota means ‘Hungarian Song’ and though it may still be heard in the pricier tourist restaurants of Budapest, it is not as popular as it was. Limberger sets out to reclaim the music and see it ‘re-appreciated in it’s essential form’, with the musicians behind him picked from the best in Budapest, combining cimbalom, clarinet, brac, double bass and cello.
Much of the repertoire is instrumental – it is not noted for original, poetic or compelling lyrics – and combines ‘rude’ folk traditions with operetta, Viennese waltzes, Russian songs and popular songs of the era. Limberger spent 18 months in Budapest studying Magyar Nota with Gypsy violinist Horvat Bela, and his immersion in the style is total. He leads the orchestra via a structured improvisation that can weave any number of elements together at the tip of a hat. The orchestra follows the lead down to the smallest eddies of melody and rhythm, and the playing is as intoxicating as a vintage dessert wine
Tim Cumming



On a découvert le jeune guitariste-violoniste Tcha Limberger (fils de Vivi Limberger, qui fit partie de Waso) au sein de deux des multiples groupes de Koen de Cauter (Romani et Waso 4t). Pour son premier disque en leader (produit par Dave Kelbie pour son label Jazzetal), le jeune musicien manouche hollandais (il a tout juste 30 ans) est ŕ la tęte de l'excellent Budapest Gypsy Orchestra. Né dans une célčbre famille de musiciens manouches hollandais, Tcha a été bercé par les disques de Django, bien sűr, mais aussi par ceux du célčbre violoniste tsigane hongrois Toki Horvath; Entouré de Lucacz Csaba, clarinette, Ruszo Istvan, violon, Szegfu Karoly, violoncelle, Olah Norbert, bratsch, Feher Istavan, cymbalum et Csikos Vilmos, contrebasse, tous exceptionnels instrumentistes ŕ la virtuosité stupéfiante, Tcha est tout ŕ fait convaincant dans ces 11 morceaux du folklore hongrois (dont il signe les arrangements), tant sur les sérénades mélancoliques que dans les czardas endiablées aux subtiles nuances. A l'écoute de cette galette enregistrée en public en Angleterre en 2008 (et lŕ ça ne triche pas!), on a du mal ŕ croire que Tcha ne s'est mis au violon qu'ŕ l'âge de 21 ans, tout d'abord par plaisir; ayant pris le virus ce cette musique hongroise romantique et enivrante, Tcha apprend le hongrois, passe 3 ans en Belgique ŕ étudier le violon avec Kallai Zsolt, avant de suivre l'enseignement d'Horvath Bela ŕ Budapest. Dans les notes de pochette, Tcha précise que cette musique mérite d'ętre réappréciée dans sa forme essentielle, et que pour cette raison, il n'a pas l'intention de créer un nouveau style immédiatement. On retrouve dans cet enregistrement les caractéristiques de cette musique qui conjugue nostalgie et joie débordante, langueur et bondissement, virtuosité et sentiment. " Le violon parle avec éloquence, frémit, vibre intensément, pleure, rit, passe par tous les climats et nous prend irrésistiblement ŕ témoin de ses joies de ses peines...au second plan, pas ŕ pas, oserais-je dire, les autres cordes suivent, soutiennent avec une gamme tout aussi infinie de nuances...violoncelle et cymbalum sont particuličrement en vedette "; ce texte que Marcel Ondher écrivit dans les années 60 au dos d'une pochette d'un 33 tours de Lajos Boros, s'applique totalement ŕ ce disque de Tcha Limberger et de son Budapest Gypsy Orchestra. Un artiste ŕ suivre de trčs prčs donc!
Francis Couvreux

This latest release from Dave Kelbie’s Lejazzetal label is significantly different to most of the previous albums on the label. Although still concerned with Romany culture “Bura Termett Ido” (“Times Darkened By Sorrow”) does not take the music of Django Reinhardt as it’s starting point although he was an indirect influence. Indeed there are no guitars at all on the record and just for once Kelbie himself doesn’t get to play on it.

Tcha Limberger is a blind gypsy violinist and his Orchestra explores the musical style of “Magyar Nota”, literally “Hungarian Song”. Most of this music was composed in the early 19th Century and although incorporating folkloristic elements it was played in the homes of noblemen by hired gypsy musicians. In it’s heyday the music was enormously popular.

Limberger’s Orchestra blends traditional methods with a more contemporary approach. The resultant music is a sound unfamiliar to Western European ears but repeated listening brings out the hidden complexities and beauties of the music.

Many of these tunes were written as dances and the informative liner notes include a glossary of the various terms used with regard to the music. The instrumentation comprises of Limberger and Ruszo Istvan (violins), Lukas Csaba (clarinet), Olah Norbert (viola), Szegfu Karoly (cello), Csikos Vilmos (double bass) and Feher Istvan (cimbalom). In this context the viola is referred to as “bracs” from the Italian word “braccio” meaning arm. The instrument is used as a rhythmic component, working in tandem with the double bass, the latter normally being played with the bow.. The viola is held in a vertical position and the player’s arm is always working! The cimbalom is a descendent of the Persian santour and is a rigid case filled with resonant strings that are struck by hammers. In this respect it shares characteristics similar to both the piano and the dulcimer. Like the piano it can be used as either a solo or accompanying instrument and both these qualities are revealed on this recording.

The Orchestra play with a passion and intensity that recalls the best Argentinian tango even though the sound is radically different. The eleven tracks are comprised of sets of tunes in the folk tradition with brooding slow passages juxtaposed with almost impossibly fast instrumental breaks often in the course of a single set. The ensemble sound is initially unfamiliar to Western European ears but gradually draws the novice listener in. The main solo instruments are the violin of band leader (or “primas”) Limberger and the remarkable clarinet of Csaba. The latter’s extraordinary lines often echo the part taken by the accordion in other forms of folk music and the technical ability of the two lead players is astonishing, especially on the “friss” or fast passages. Istvan’s cimbalom, sometimes sounding like a wonky piano adds colour as both an ensemble and solo instrument. It’s highly effective and one can imagine Tom Waits adapting it’s somewhat arcane sound to fit into his work.

The rhythm players offer sympathetic, disciplined support using both the 4/4 “esztam” rhythm and “fel (or broken) esztam”.

Some of the tunes feature impassioned vocals that mix operatic influences with Romany traditions.

I can’t comment on the lyrical content, other than that of the title track which is reproduced in the CD booklet. I think it’s safe to say that it’s not exactly jolly, but it is full of raw emotion. The voice is used sparingly over the course of the album but where it appears it is dramatic, haunting and effective.

“Bura Termett Ido” is very different to anything I’ve heard before and is significantly different to other Eastern European folk music that has come to my attention. It’s certainly not a jazz record and if music this unique can be pigeon-holed I guess it would fall into the world/folk category. This is the sort of music that can take a few listens to appreciate despite it’s dance origins but the inquisitive listener should find plenty to enjoy here.

I remember visiting Budapest in the 90’s and being pestered morning noon and night by itinerant and frankly incompetent violinists chasing the tourist dollar. We got so fed up with it that we actually paid these fellows to go away. If somebody as good as Mr Limberger or his colleagues had happened along I’d have been rather more inclined to listen.

Recorded live in various locations and in front of appreciative audiences on the Orchestra’s most recent UK tour “Bura Termett Ido” is, as Kelbie states, a significant musical document.
Ian Mann

Tcha Limberger was born into a family of Belgium Manouche musicians, his father a guitarist, his grandfather a violinist. He started as a guitarist as he was very much touched by flamenco, later to banjo, clarinet and later, after hearing the Hungarian Gypsy music of Toki Horvath, to violin. That's why he went to Budapest, learned Hungarian and took lessons with Bela Horvath for a year and a half. The result is that now there is a CD. One can hear that Limberger passionately searches for tradition but his musical background is clearly present, even though he plays the music he loves in it's purest form. One can hear he also loves jazz and flamenco – not immediately, but the music Limberger makes with this Budapest Gypsy orchestra is impregnated with all his musical experiences. Bura termett ido, is his first album, was live recorded in the UK, with the best Hungarian Gypsy musicians and you can’t possibly imagine the traditional Hungarian Gypsy music played in a more impassioned way. Here, the tradition is given a new birth, the new elements although hardly noticeable always are present. The virtuosity and passion are undeniable facts. Tcha Limberger plays with such love for the tradition one can only sit and listen entirely fascinated. Tcha Limberger is a name one should keep on following.
Holly Moors

© Dave Kelbie of Lejazzetal
davekelbie@lejazzetal.com
+44 (0) 7967 728259site by gamstar